تحلیل فنی صفحه گرافیتی ترمز دنده دو گیربکس تویوتا (کد 35682-52020)
۱) معرفی فنی و مشخصات قطعه
- کد فنی: 35682-52020
- نام تخصصی: Disc, 2nd Brake (صفحه اصطکاکی ترمز دنده دو).
- نام بازاری: صفحه گرافیتی، صفحه فیبری دنده دو.
- خانواده گیربکس: سری U340E و U341E (گیربکسهای ۴ سرعته اتوماتیک تویوتا).
- ماهیت قطعه: این قطعه یکی از حیاتیترین اجزای مصرفی داخل گیربکس است. جنس آن از ترکیب مواد اصطکاکی (کامپوزیت سلولز، رزین و گرافیت) ساخته شده که روی یک هسته فولادی پرس شدهاند.
- وظیفه عملکردی: این صفحه وظیفه دارد با درگیری با صفحات فلزی (Steel Plates)، نیروی چرخشی را متوقف کرده و با قفل کردن خورشیدی یا اجزای سیارهای، امکان تعویض دنده از ۱ به ۲ را فراهم کند.
۲) جدول فیتمنت و سازگاری (Fitment Mapping)
این صفحه گرافیتی در گیربکسهای سری U340/U341 مشترک است و در طیف وسیعی از خودروهای تویوتا استفاده شده است:
| مدل خودرو |
کد شاسی |
موتور |
گیربکس |
| Toyota Corolla |
NZE120, NZE121 |
1NZ-FE / 3ZZ-FE |
U341E |
| Toyota Yaris (Sedan/Hatch) |
NCP90, NCP91, NCP93 |
1NZ-FE / 2NZ-FE |
U340E / U341E |
| Toyota Vios |
NCP42, NCP93 |
1NZ-FE |
U340E |
| Toyota Echo / Platz |
NCP10, NCP12 |
1NZ-FE |
U340E |
| Toyota Probox |
NCP5# |
1NZ-FE |
U340E |
| Scion xA / xB |
NCP31, NCP61 |
1NZ-FE |
U340E |
۳) تشریح کاربری و عملکرد
- مکانیزم ترمز (Holding Clutch): برخلاف کلاچهای چرخنده (Rotating Clutches) که نیرو را منتقل میکنند، این قطعه بخشی از “ترمز دنده دو” (2nd Brake - B2) است. این یعنی صفحات گرافیتی به پوسته گیربکس متصل هستند (ثابت) و صفحات فلزی به قطعه متحرک.
- اصطکاک کنترل شده: شیارهای روی سطح گرافیتی (Groove Pattern) برای هدایت روغن طراحی شدهاند. وقتی فشار روغن پشت پیستون B2 میآید، روغن بین صفحات فشرده شده و خارج میشود تا اصطکاک ایجاد شود و جلوی چرخش درام گرفته شود.
- کیفیت تعویض دنده: کیفیت متریال این صفحه مستقیماً تعیین میکند که تعویض دنده ۱ به ۲ چقدر نرم انجام شود.
۴) علائم خرابی و دلایل تعویض
- گاز هرز خوردن در دنده ۲ (Slippage): اگر مواد گرافیتی ساییده شده باشند، گیربکس در هنگام تعویض از ۱ به ۲، لحظهای خلاص میشود و دور موتور بالا میرود و سپس با ضربه درگیر میشود.
- سیاه شدن روغن: ریزش مواد گرافیتی داخل روغن باعث تغییر رنگ آن به سیاه و بوی سوختگی شدید میشود.
- شیشه شدن سطح (Glazing): حرارت زیاد باعث میشود سطح زبر صفحه، صیقلی و شیشهای شود. در این حالت صفحه “لیز” میخورد و نمیتواند ترمز را نگه دارد.
- پوسته شدن (Delamination): استفاده از آب رادیاتور نامناسب (که باعث خنک نشدن روغن میشود) یا وجود آب در روغن گیربکس، چسب رزین صفحه را حل کرده و مواد گرافیتی از فلز جدا میشوند.
۵) نکات نصب و تعمیر (پروتکل استاندارد)
- قانون طلایی خیساندن (Pre-Soak): حیاتیترین نکته این است که حداقل ۳۰ دقیقه قبل از نصب، تمام صفحات گرافیتی نو باید در روغن گیربکس تمیز (ATF WS یا T-IV بسته به مدل) غوطهور شوند. نصب صفحه خشک باعث سوختن آن در اولین استارت میشود.
- چیدمان صحیح: این صفحات به صورت ساندویچی (یک در میان) با صفحات فلزی قرار میگیرند. اشتباه در ترتیب چیدمان باعث قفل شدن گیربکس میشود.
- تنظیم نهایی: پس از چیدن این صفحات، باید خلاصی پک را با استفاده از فلانجهای تنظیمی (کدهای 35678-52020 و 52030 که قبلاً تحلیل شد) چک کنید.
۶) قطعات وابسته
- Steel Plates (صفحات فلزی): صفحاتی که بین صفحات گرافیتی قرار میگیرند. اگر گرافیتیها سوخته باشند، فلزیها هم احتمالاً تاب برداشتهاند و باید تعویض شوند.
- 2nd Brake Piston: پیستون لاستیکی که فشار را اعمال میکند. خرابی اورینگ این پیستون دلیل اصلی سوختن این صفحات است.
- Flange (فلانجهای تنظیمی): سری ۳۵۶۷۸ که برای تنظیم فاصله نهایی استفاده میشوند.
۷) مقایسه نمونه اصلی با متفرقه
- Genuine Toyota: دارای ضریب اصطکاک (Friction Coefficient) دقیق و مهندسی شده است. شیارهای روی آن دقیقاً محاسبه شده تا روغن را سریع تخلیه کرده و صفحه را خنک کند. عمر مفید بالایی دارد.
- High-Quality Aftermarket (Exedy/FCC): برندهایی مثل Exedy ژاپن معمولاً تامینکننده خط تولید هستند و کیفیت مشابه اصلی دارند.
- Chinese/Cheap Brands: مواد گرافیتی نرم دارند که به سرعت خمیر شده و فیلتر روغن را کیپ میکنند. همچنین ممکن است ضخامت آنها استاندارد نباشد که تنظیم خلاصی را به هم میزند.
