تحلیل فنی قطعه 35633-52020 (صفحه گرافیت گیربکس یاریس/کرولا)
۱) معرفی فنی و مشخصات قطعه
- نام فنی: Plate, Multiple Disc Clutch (Forward Clutch Friction).
- نامهای رایج: صفحه گرافیت کلاچ فوروارد، صفحه کلاچ جلو گیربکس اتوماتیک، صفحه فیبری گیربکس.
- توضیح: این قطعه یک صفحه دیسکی شکل است که سطح آن با مواد اصطکاکی (Friction Material) پوشانده شده است (اصطلاحاً گرافیت، اما در واقع ترکیبی از سلولز، رزین و برادههای مخصوص است). این صفحه دارای دندانههای داخلی (Internal Spline) است و وظیفه ایجاد اصطکاک لازم برای درگیری دندهها در گیربکس اتوماتیک را دارد.
- ابعاد تقریبی: ضخامت و قطر این صفحات در گیربکسهای سری U بسیار حساس است و باید دقیقاً مطابق استاندارد باشد.
۲) جدول فیتمنت و سازگاری (Fitment Mapping)
این قطعه مخصوص گیربکسهای اتوماتیک ۴ سرعته سری U340E و U341E است که روی خودروهای اقتصادی و جمعوجور تویوتا نصب شدهاند:
| مدل خودرو (Model) |
کد شاسی (Chassis Code) |
بازه سال (میلادی) |
گیربکس |
| Toyota Yaris / Vitz / Belta |
NCP90 / NCP91 / NCP93 |
2005 - 2013 |
U340E |
| Toyota Yaris (Gen 1) |
NCP10 / NCP12 |
1999 - 2005 |
U340E |
| Toyota Corolla |
NZE120 / NZE121 |
2000 - 2007 |
U341E |
| Toyota Corolla Axio |
NZE141 |
2006 - 2012 |
U341E |
| Toyota Echo / Platz |
NCP10 / NCP12 |
1999 - 2005 |
U340E |
| Scion xA / xB |
NCP31 / NCP61 |
2003 - 2006 |
U340E |
۳) تشریح کاربری و عملکرد
- کلاچ فوروارد (Forward Clutch - C1): این صفحه معمولاً متعلق به پک کلاچ “فوروارد” یا C1 است. این مجموعه کلاچ در تمامی دندههای رو به جلو (D, 2, L) درگیر است.
- نحوه عملکرد: وقتی راننده دسته دنده را در حالت D قرار میدهد، فشار روغن پیستون پشت این صفحات را هل میدهد. صفحات گرافیت به صفحات فلزی (Steel Plates) فشرده شده و نیرو را از توربین به چرخدندههای سیارهای منتقل میکنند تا خودرو حرکت کند.
- اهمیت: چون این کلاچ در تمام طول حرکت رو به جلو درگیر است، بیشترین استهلاک را در بین صفحات گیربکس دارد.
۴) علائم خرابی و دلایل تعویض
- تأخیر در حرکت (Delayed Engagement): وقتی دنده را در D میگذارید، خودرو با چند ثانیه مکث و سپس با یک ضربه (تقی) درگیر میشود.
- گاز هرز در شروع حرکت: خودرو گاز میخورد اما شتاب نمیگیرد (بخصوص در دنده ۱).
- سیاه شدن روغن: جدا شدن ذرات گرافیت از سطح صفحه باعث سیاه شدن روغن گیربکس و ایجاد بوی سوختگی شدید میشود.
- عدم حرکت: در مراحل پیشرفته خرابی، مواد اصطکاکی کاملاً کنده شده (Friction Peel-off) و خودرو اصلاً حرکت نمیکند (انگار در دنده خلاص است).
۵) نکات نصب و تعمیر
- خیساندن (Pre-soaking): حیاتیترین نکته نصب؛ صفحات گرافیت نو حتماً باید حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از نصب در روغن گیربکس تمیز (ATF WS یا T-IV بسته به مدل خودرو) غوطهور شوند. نصب خشک باعث سوختن صفحه در اولین استارت میشود.
- بررسی صفحات فلزی: هرگز فقط صفحات گرافیت را عوض نکنید اگر صفحات فلزی (Steel Plates) بین آنها تغییر رنگ داده (آبی یا بنفش شده) یا تاب برداشتهاند. سطح ناصاف فلز، گرافیت نو را سریعاً از بین میبرد.
- تنظیم خلاصی (Clearance): پس از چیدن صفحات، خلاصی پک کلاچ باید با فیلر چک شود تا در حد استاندارد باشد (نه خیلی سفت که درگیری دائم ایجاد کند، نه خیلی شل که ضربه بزند).
۶) قطعات وابسته
- Steel Plates: صفحات فلزی که بین صفحات گرافیت قرار میگیرند.
- Overhaul Kit (Gasket Kit): اورینگها و واشرهای پیستون که معمولاً عامل اصلی افت فشار و سوختن این صفحات هستند.
- ATF Filter: فیلتر گیربکس که با ذرات گرافیت سوخته مسدود میشود و باید تعویض گردد.
۷) مقایسه نمونه اصلی با متفرقه
- Genuine Toyota / Exedy / Dynax: دارای ضریب اصطکاک (Friction Coefficient) دقیق مطابق با برنامه کامپیوتر گیربکس (TCU). تعویض دندهها نرم و بدون شوک است. طول عمر بالا.
- Chinese Aftermarket: مواد اصطکاکی بیکیفیت که یا خیلی نرم هستند (زود تمام میشوند) یا خیلی سخت (باعث لیز خوردن و ضربه زدن میشوند). چسب نامناسب باعث جدا شدن لایه گرافیت از بدنه فلزی صفحه میشود.